تبلیغات
ایران بیتومین - دولومیت و دولومیتی شدن
 
چهارشنبه 19 خرداد 1389 :: نویسنده : حامد ملکی

 

تهیه کننده: امیر رضا دزیانیان کارشناسی ارشد زمین شناسی، گرایش رسوب شناسی و سنگ شناسی رسوبی

‏با توجه به اهمیت و کاربرد وسیع دولومیت ها در صنایع گوناگون همچون صنایع ساختمانی (کاشی و سرامیک سازی، شفته ریزی ، شیشه سازی و . . . ) ذوب فلزات (به عنوان گداز آور)، کشاورزی (به عنوان کود و تنظیم کننده مواد مغذی در خاک)، تهیه منگنز از آب دریا (کنترل کننده PH) ، تولید اکسید و هیدروکسید منیزیم، صنایع نسوز (آجر شاموتی، سیمان سازی و …) پر کننده در لاستیک، لاکسازی، رنگسازی و … این دسته از سنگ های کربناته از سالیان گذشته مورد توجه و بررسی محققین بوده اند. نام دولومیت هم به کانی و هم به سنگی اطلاق می شود که دارای فرمول CaMg(CO3)2 بوده و نحوه قرارگرفتن یون های کلسیم و منیزیم در آن منظم باشد. این نام به افتخار دانشمند فرانسوی ددات گوید دولو می (Deodat Guyde Dolomieu) که بین سال های۱۷۵۰ ‏ تا۱۸۰۱ ‏ می زیسته، نام گذاری شده است . در گذشته هر سنگ کربناته با فرمول مذکور دولومیت در نظر گرفته می شد اما اکنون چنین نیست و باید منشخص شود که آیا این کربنات دارای نظم خاص اتمی می باشد که در این صورت دولومیت کاملاً منظم (Fully ordered dolomite) نامیده می شود و یا اینکه بدون نظم خاص اتمی است که در این صورت پروتودولومیت (Protodolomite) یا دولومیت غیر مطلوب نامیده شده است.
‏دولومیت ها و انواع آنها از نظر طرز تشکیل:
‏از نظر طرز تشکیل چند نو دولومیت معرفی شده است:

۱- دولومیت اولیه (Syngenetic)
‏دولومیت دیاژنز اولیه که در آن جانشینی پس از ته نشست و قبل از سیمانی شدن رسوب صورت می گیرد. این دولومیت ها در بین سری های تبخیری و به همراه ژیپس، انیدریت و نمک طعام یافت می شوند. تشکیل دولومیت در محیط دریایی به صورت اولیه بسیار نادر است، اگر چه مقدار نمک های منیزیم در آب دریا حدوداً سه برابرنمک های کلسیم است و لیکن هنوز از حد اشباع بودن خود بسیار دورند و تنها تبخیر است که می تواند این نمک ها را به حد اشباع نزدیک کند. (شکل۱ ‏)

۲- دولومیت ثانویه (Diagenetic)
دولومیت دیاژنز تاخیری که در آن جانشینی پس از سیمانی شدن رسوب انجام ‏می شود. این گونه دولومیت ها همراه سری های تبخیری نیستند، ترک های گلی، قشر های جلبکی (Algal mats‏) و دیگر شواهد دال بر محدود بودن حرفه وجود ندارد همچنین شواهدی از کلسیتی بودن سنگ اولیه وجود دارد مثلأ دولومیتی شدن فسیل هایی که اطمینان می رود در زمان تشکیل کلسیتی بوده اند و نیز مقادیر ایزوتوپی و عناصر کمیاب کانی های دولومیت، به طور خلاصه عواملی چون حرارت، نظم یونی در دولومیت ها، نسبت منیزیم به کلسیم، شوری، نقش یون سولفات، رژیم هیدرولیکی مناسب و خصوصیات ‏سنگ شناسی سنگ اولیه در تشکیل دولومیت ثانویه مؤثرند. (شکل ۲ ‏) شواهدی از قبیل فسیل های آهکی جانشین شده، داده های ایزوتوپی و تجزیه شیمیایی نشان دهنده این است که بخش اعظم دولومیت ها، ثانویه می باشند و دولومیت های اولیه نادرترند.

‏محیط ها و مدل های تشکیل دولومیت:
‏دولومیت ها در محیط های بسیار متنوعی تشکیل می شوند:

۱- محیط سبخای ساحلی هیپرسالین در نتیجه پمپ شدن آب در اثر تبخیر (Evaporative Pumping)
‏بیشتر دولومیت هایی که در عهد حاضر تشکیل می شوند، در محیط های تبخیری و سبخاها واقع هستند. در این محیط ها فرونشست حرفه رسوبی، تدریجی اما زیاد است. دولومیت ها در سبخای قاره ‏ای کم تر موجودند اما در سبخاهای ساحلی (Coastal sabkha) در قسمت بالای حد مد، گسترش می یابند و عموماً توی آب های زیرزمینی دریا یی (شور) تغذیه می شوند. این مدل عمدتاً باعث دولومیتی شدن بخش های سطحی تر ( به صورت قشر) رسوبات می شود. از این نوع حرفه می توان از سبخای ساحلی جنوب خلیج فارس مخصوصاً در منطقه ابوظبی نام برد.

۲- دریاچه های شور:
‏در بعضی مناطق توده های آبی شوری وجود دارند که حالت مرداب و یا دریاچه را به خود می گیرند. مثالی از این محیط دریاچه های شور Coorong در جنوب استرالیا است. آب منطقه در اواخر تابستان خشک می شود، ph‏ محیط بالا می رود (از ۲٫۸ تا ۱۰٫۳ متغیر است) و نسبت منیزیم به کلسیم نیز از۳ ‏ تا۲۰ ‏ در نقاط مختلف تغییر می کند. مقدار یون منفی SO4 نیز در آب کم است. در این حالت رسوبات منطقه متشکل از آراگونیت، کلسیت، کلسیت پر منیزیم، کلسیت دولومیتی، منیزیت و هیدرومنیزیت می باشد و هر چه عمق افزایش می یابد، دولومیت نیز زیادتر می شود.

۳- محیط های مرداب و کفه های جزر و مدی در نتیجه جریان برگشتی (Seepage Reflux):
‏در پشت ریف ها و پشته های رسوبی دیگر، آب دریا ممکن است جدا افتاده، تبخیر نیز مؤثر باشد و مرداب های شور و یا کفه های جزر و مدی (Tidal flat) جدا افتاده شور ایجاد شوند. در محیط مرداب رسوب گذاری ژیپس انجام گرفته و باعث افزایش نسبت منیزیم به کلسیم می گردد. شورابه های غنی از منیزیم به طرف دریا بر می گردند، به رسوبات ریف و پشته رسوبی منتقل می شوند و این رسوبات را دولومیتی می نمایند. این مدل جریان برگشتی نامیده شده است که باعث می شود رسوبات عمیق تر دولومیتی گردند.

۴- أب های کم عمق شور:
‏در چنین محیطی ژیپس تشکیل می شود و باعث بالا رفتن نسبت منیزیم به کلسیم می شود و هنگامی که این نسبت از ۵٫۱ ‏تجاوز کند دولومیت شروع به ته نشست می نماید. در این محیط میزان شوری نیز اهمیت دارد و هر چه میزان شوری بالا رود نسبت منیزیم به کلسیم لازم برای ایجاد دولومیت نیز باید افزایش یابد.

۵- آب دریایی رقیق شده :
‏یکی از مهم ترین نظریه ها در مورد چگونگی تشکیل دولومیت های ثانویه نظریه مخلوط شدن آب دریا با آب شیرین است که با عنوان مدل دولومیتی شدن دورگ شناسایی می گردد. تا قبل از ارائه این مدل، چگونگی تشکیل دولومیت هایی که فاقد کانی های تبخیری (مخصوصا ژیپس) می باشند و دولومیت های فلات قاره مشخص نبود. در مدل دورگ نیازی به بالا بودن نسبت منیزیم به کلسیم نیست و در نسبت یک به یک نیز دولومیتی شدن صورت می گیرد، همچنین در این مدل مقدار شوری کاهش یافته و در نتیجه مقدار نسبت منیزیم به کلسیم کمتری برای جانشینی توسط دولومیت لازم است. در این مدل منیزیم مورد نیاز از آب دریا تامین می شود.

۶- آب دریایی عمیق:
‏آب دریا دارای نسبت منیزیم به کلسیم برابر سه به یک می باشد. به صورت نظری دولومیت می تواند از آب دریایی معمولی رسوب نماید که این امر مستلزم وجود شرایطی چون در اختیار داشتن زمان کافی برای تشکیل و یا میزان یون سولفات کم در آب دریا می باشد.

۷- محیط تدفینی (Burial)
‏مکانیسم اصلی مؤثر در دولومیتی شدن در محیط تدفینی خروج آب حاصله از تراکم رسوبات و خروج منیزیم توسط این مکانیسم می باشد. منبع اصلی منیزیم آب بین ذره ای، کانی های رسی و فسیل های با ترکیب کلسیت پر منیزیم می باشد. منبع یون کربنات نیز شیل های موجود در حوضه های رسوبی دارای مواد آلی فراوان می باشد. در اثر حرارت بالای این محیط، بسیاری از مشکل های موجود در سر راه دولومیتی شدن از بین می رود و سرعت واکنش ها افزایش می یابد. در واقع این دولومیت ها دارای منشا آلی می باشند. (Organogenic dolomite)





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


سه شنبه 9 آبان 1391 19:50
سلام ممنونم از مطلبتون
ببخشید راجب دولومیت اگر مطالب گسترده تری داشتید ممنون میشم برام میل کنید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


ایران بیتومین
استخراج ، بهره برداری،خرید و فروش بیتومین(قیر طبیعی)
درباره وبلاگ

اکتشاف و استخراج معادن بیتومین(قیر طبیعی)
مشارکت و سرمایه گذاری در بهره برداری از معادن بیتومین
فروش مستقیم بیتومین بصورت کلوخه و پودر با اش های مختلف و با مش درخواستی
همکاری باصادرکنندگان بیتومین جهت ارسال بار و پذیرش نماینگی جهت خرید مداوم در تناژ بالا
خرید مستقیم و بدون واسطه قیر طبیعی از معادن بصورت ماهیانه
خرید مستقیم بیتومین از معادن کرمانشاه و لرستان
همراه: 09184694792
hamedmaleki1361@yahoo.com

مدیر وبلاگ : حامد ملکی
نویسندگان
نظرسنجی
نظر شما در باره مطالب این وبلاگ...؟







آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :